فرخ نژاد- خراسان جنوبی با حدود 30 هزار نفر شتر دومین قطب پرورش این حیوان در ایران به حساب می آید و همین قابلیت سبب شد تا برای تبدیل استان به هاب (مرکز منطقه ای) پرورش شتر تفاهم نامه مشارکتی میان ستاد اجرایی فرمان امام خمینی (ره)، وزارت جهاد کشاورزی و استانداری خراسان جنوبی امضا شود.

به گزارش «خراسان جنوبی» مدت اجرای این تفاهم نامه دو سال است و با اجرایی شدن آن، خراسان جنوبی به رتبه اول پرورش شتر منطقه در بخش های مختلف از جمله تامین علوفه، تولید گوشت، فراوری تولیدات شتر و ... تبدیل می شود اما نکته حائز اهمیت اجرای این طرح، ایجاد 12 هزار فرصت شغلی برای جامعه روستایی استان از جمله در شهرستان های نهبندان، خوسف، زیرکوه و طبس به عنوان مراکز اصلی پرورش شتر منطقه است.

اجرای این پروژه توسط ستاد اجرایی فرمان امام (ره)، وزارت جهاد کشاورزی و... از نهبندان که با 12 هزار نفر شتر قطب پرورش شتر خراسان جنوبی به حساب می آید آغاز شد. حال پرسش این جاست که برای طی شدن مسیر و مبدل شدن به هاب شتر، مفاد تفاهم نامه منعقد شده در این مدت تا چه حد اجرایی شده است؟

قرنطینه دامی در مراحل نهایی

فرماندار نهبندان به عنوان مدیرکانون اصلی اجرایی شدن این کلان طرح دامی استان، به «خراسان جنوبی» گفت: ستاد اجرایی فرمان امام خمینی (ره) برای عملی شدن مفاد تفاهم نامه امضا شده یک مرکز قرنطینه دام سبک و سنگین در حیدرآباد شهرستان در دست احداث دارد که واحدهای مربوط به نگهداری و انبار علوفه و... شتر دارای پیشرفت خوبی است و تا یک یا دو ماه آینده مورد بهره برداری قرار می گیرد. مهندس «مجید بیکی» با اشاره به شیوع ویروس کرونا و اخلال در اجرای عملیات ساختمانی مرکز قرنطینه دامی حیدرآباد، از شروع عملیات اجرایی میدان دام شتر نهبندان هم خبرداد و اضافه کرد: مدت عملیاتی شدن این طرح هم براساس قرار داد منعقد شده چهار ماه است که به طور حتم در نیمه دوم امسال تکمیل می شود.

تقاضای 18 میلیارد تسهیلات

به گفته وی در این مدت متقاضیان پرورش و نگهداری شتر یا همان ساربانان متقاضی از محل مفاد تفاهم نامه منعقد شده 18 میلیارد تومان تسهیلات درخواست کرده اند که پنج میلیارد تومان آماده پرداخت است. او به درخواست های فراوان در این باره اشاره و اظهارکرد که هیچ محدودیتی برای خواسته متقاضیان تسهیلات وجود ندارد و ستاد اجرایی فرمان امام (ره) اعلام کرده است تا پایان امسال می تواند 40 میلیارد تومان تسهیلات به درخواست دهندگان پرداخت کند. به گفته او برای تامین علوفه شتر در این طرح نیز 400 هکتار از بیابان های حیدرآباد در کنار مرکز قرنطینه دامی ، زیرکشت خارشتر رفته است. مقام عالی دولت در نهبندان با بیان این که تعدادی شتر نیز از پاکستان برای اجرای مفاد این تفاهم نامه توسط ستاد اجرایی فرمان امام (ره) وارد شده است، افزود: پس از آماده شدن مرکز قرنطینه دامی حیدرآباد، دام های وارد شده به این مرکز منتقل می شود. بیکی ادامه داد: احداث کارخانه شیر و فراوری آن و همچنین ریسندگی و... در مراحل بعدی اجرای مفاد این تفاهم نامه قرار دارد. نهبندان با 12 هزار نفر شتر قطب پرورش شتر خراسان جنوبی به حساب می آید و 10 درصد شتر کشور متعلق به دامداران این شهرستان است.

اعلام تکالیف مدیران 

استاندار نیز در جلسه بررسی آخرین وضعیت اجرای تفاهم هاب شتر تکلیف مدیران را برای تحقق کامل این تفاهم تعیین کرد. «معتمدیان» حذف بوروکراسی های اداری و تسهیل شرایط برای بهره مندی افراد متقاضی از خدمات طرح را از مهم ترین تکالیف مدیران دستگاه های اجرایی در جریان تحقق طرح هاب اعلام و تاکید کرد: تولید ثروت و افزایش درآمد مردم از مهم ترین پیامدهای اجرایی شدن طرح هاب منطقه ای شتر در استان است. او با اشاره به اجرای طرح هاب منطقه ای شتر از سال گذشته و بر اساس تفاهم نامه ای بین ستاد اجرایی فرمان حضرت امام(ره)، وزارت جهاد کشاورزی و استانداری، ادامه داد: با زیرساخت های مناسبی که احداث آن از سال گذشته به واسطه هماهنگی دستگاه های اجرایی شروع شد،امسال سرعت کار افزایش می یابد. به گفته وی، روند اجرا و پیشرفت فیزیکی کار در نهبندان، حکایت از جدیت همه حوزه ها در نهایی شدن مفاد تفاهم نامه دارد.

استاندار مهم ترین مؤلفه های مدنظر در این تفاهم نامه را بالفعل کردن بخشی از ظرفیت بالقوه استان برشمرد و گفت: اقلیم مناسب استان، تسلط مردم به شغل آبا و اجدادی و انگیزه آن ها به ادامه این حرفه از جمله عواملی است که می تواند به موفقیت طرح کمک کند و همچنین تحقق این طرح و واردات دام اصلاح نژاد شده، غنی سازی ذخیره دام استان را در پی خواهد داشت. وی از متولیان اجرای طرح هاب منطقه ای شتر خواست‌ ضمن سرعت بخشیدن به روند اجرای کار در نهبندان، برای تأمین زیرساخت های لازم ادامه پروژه و اجرای فاز بعدی در زیرکوه نیز اقدام کنند.

خیلی ها که پا به منطقه گردشگری آبشار چهارده گذاشته یا سری به نمایشگاه های صنایع دستی زده اند، او را دیده اند و از او و هنر دستش خاطره دارند. از دوبیتی هایی که زمزمه می کرد، از آرامش و تواضعی که بی خیال همه آن هایی که از کنارش عبور می کردند، در وجود داشت و ... . رنگ های دنیا را از خردسالی و با نابینا شدن فراموش کرد اما با دست و دلش دنیای رنگ های زندگی را می دید. کربلایی عبدالحسین چهاردهی را خیلی ها به خاطر دارند، سبد باف نابینای روستای چهارده، چند روزی است آسمانی شده است. هنرمند روشندلی که سال ها در روستای چهارده به سبد بافی مشغول بود، سال ها بافت و بافت و روز و شب های هم رنگش را یکی کرد تا رنگ های زندگی در خانه اش جاری شود. بیش از 90سال عمر و چند فرزند حاصل زندگی روشندلی شد که نابینایی را ناتوانی نمی دانست و نامعادله زندگی اش را با هنر و در هم بافتن ساقه های بادامشک حل کرد، بدون آن که آموزش دیده باشد. او با چشم دل دید و با بازکردن بافته های همسایه هایش، سبد بافی آموخت و یاد داد که می شود زندگی کرد حتی با چشم دل.او زندگی را با هنر به سر رساند و با هنر زندگی کرد و فرزندان و خانه اش را سر و سامان داد. هر که به او سری زد دوبیتی هایش را شنید و از دست بافته هایش خرید. ساقه های بادامشک و بید که در دستش قرار می گرفت، توانمندانه رنگ آن را تشخیص می داد و سپس بافت دم کُنی، تَختَک ، تگیچه ، شولگ و انواع دست بافته ها نتیجه هنر سر انگشتان او می شد. حالا صدای دوبیتی خواندنش هنگام بافتن نمی آید و ... اما چهارده و خیلی ها که او را دیده اند فراموش نمی کنند. 

 

 

قاسمی – ماه رمضان افزون بر معنویت و حال و هوای خاص خود، با آداب و رسومی نیز همراه است که هر چند برخی کم رنگ شده است اما مروری از آن چه باقی مانده  است  حس خوبی از گذشته ها را یادآور می شود. در گذشته هر شهر و روستا بر اساس باورهایی که گاهی ریشه در فرهنگ مردم آن داشت دارای آداب خاصی برای ماه رمضان بود. 

«ماه دید» از مراسم قدیمی و رایج در بیشتر نقاط است اما در طبس به این عنوان شناخته می شود. این که شب آخر شعبان برای رویت هلال ماه رمضان بر بلندی می رفتند و برای اعلام عید فطر هم این کار را تکرار می کردند. طبل زنی رسمی دیگر است که اصالتش را مربوط به حدود 150 سال قبل می دانند. این آیین با نواختن بر طبل انجام می شود. 

طبل نوازی در 3 نوبت

کارشناس فرهنگی و مسئول ثبت اثر معنوی طبل زنی طبس می گوید: مراسم را به «بیدار باش» می شناسند و با گذشت حدود 150 سال، هنوز در سه نوبت بر طبل نواخته می شود طوری که سه ساعت مانده به اذان طبل اول برای تهیه کردن سحری نواخته می شود و این کار به طبل یک معروف است و بعد ازآن طبل دو، یک ساعت قبل از اذان و برای خوردن سحری به صدا در می آید و آخرین طبل هم حکایت از وقت اذان و نماز دارد که برای اعلام آن پس از نواختن طولانی، سه تک ضرب بر طبل می کوبند. «محمد هاشم مریدا» طبل ها را سرنواز، بربط، نقاره و تتله کو می خواند و می افزید: در قدیم و قبل از زلزله، بر بلندی ارگ، طبل نواخته می شد اما حالا بالای حسینیه عمادالملکی و توسط خاندان عاشوری انجام می شود و طبل زنی در طبس موقوفه دارد و منسوخ نشده است. به گفته وی طبال ها در پایان هر مرحله به تعداد همان نوبت به صورت ضربی به طبل می کوبند تا فرد روزه دار متوجه شود در کدام مرحله است. وی از مراسم شادمانه هم یاد می کند که در شب یا روز عید فطر و با اعلام آن، دوباره بر طبل ها کوبیده می شود. 

شیپور زنی در قاین

خروس خوان و شیپور زنی از سنت های گذشته در قاینات است که نویسنده و پژوهشگر قاینی درباره آن می گوید: در قدیم رسم خروس خوان در خانه ها رایج بود و خانواده های زیادی برای بیدار شدن، در خانه خروس نگه می داشتند. این پرنده براساس غریزه ذاتی سحر در سه نوبت مشخص آواز می خواند. خروس خوان اول را آب طیار می گویند که فردی روی بام می رود و بخش هایی از مناجات خواجه عبدا... انصاری و دعای سحر را می خواند. «حسن مختاری» خروس خوان دوم را یک ساعت مانده به اذان می داند که به «یا سبحان» معروف است و زمان خوردن سحری را یادآور می شود. خروس خوان سوم هم وقت اذان و هشدار برای منع خوردن است. به گفته وی حالا خروس خوان منسوخ شده است اما شیپورزنی هنوز مرسوم است و یکی ، دو نفر در قاین شیپور می زنند. شیپور زن یک نوبت بیدارکردن مردم و تشویق آن ها به خوردن سحری و نوبت دوم وقت اذان را اعلام می کند. 

او تاکید می کند که شیپور زن دستمزد نمی گیرد و در شرایط موجود کسی راه او را ادامه نمی دهد چون شیوه بیدارشدن امروز و قدیم تفاوت دارد. فردی که روی بام می رفت و شب خوانی می کرد خودش را موظف می دانست و با صدای او همه بیدار می شدند اما حالا شرایط متفاوت است. از شعرهای شب خوانی این بیت ها را به یاد دارد: یا رب تو مرا غلام حیدر گردان / راهی که غلط کنم مرا برگردان / یا رب به محمد(ص)، تو علی(ع) را بفرست ...

رویت ماه بر فراز کوه

بشرویه هم چند رسم قدیمی دارد. به گفته یک کارشناس فرهنگی گروهی مامور رویت ماه می شوند و در منطقه ای مناسب از روی کوه غربی شهر به جست وجو می پردازند. مردم آب و آینه با خود می برند و با دیدن ماه نو، به آن نگاه می کنند و صلوات می فرستند پس از آن طبل و شیپور بر فراز حسینیه، شروع ماه رمضان و همچنین اتمام آن را به مردم اعلام می کند. «اسدی مقدم» به  رسم رایج طبل زنی در سه مرحله اشاره می کند که نوبت اول دو ساعت مانده به اذان برای مهیا کردن سحری و مرحله بعد یک ساعت مانده به اذان نواخته می شود و طبل سوم مربوط به وقت نماز است.

به گفته وی صدای نواختن طبل در هر نوبت با مرحله قبل تفاوت دارد و مردم  متوجه می شوند چقدر تا اذان فاصله است. در گذشته یک ساعت مانده به اذان، افرادی روی بام می رفتند و مناجات و شب خوانی داشتندکه این کار الان کمتر انجام می شود. 

بیرجند هم آداب خاصی در ماه مبارک رمضان دارد. پژوهشگر و مدرس دانشگاه دوره های قرآن فامیلی در منزل بزرگان فامیل یا دوره خوانی در جمع خانواده های قوم را از این رسوم می داند  و می گوید: یک رسم خوش در بیرجند حرمت داری ماه مبارک است که در فرهنگ اصیل بیرجند، این ماه به تنهایی نام برده نمی شود بلکه ماه شریف، مبارک، ماه خدا و با احترام یاد می شود. دکتر «زنگویی» از رسم های قدیمی ماه مبارک در بیرجند آیین «رمضو خوانی» را نام می برد که در این مراسم، نوجوان ها و کودکان به در خانه ها می رفتند و می گفتند رَمِزُاْنی مارْ وَاْ مِدِی یا وَرْ خُونِمْدِه یعنی «رمضانی ما را می‌دهید یا بخوانیمش» یک نفر استاد است و شعر را می خواند و بقیه تکرار می کنند «رمضو یارب، یارب رمضو، رمضو آمد خوش نام خدا. رمضو آمد، مهمانش کنید بز و بزغاله قربانش کنید ،  و پس از آن توسط صاحبخانه تکریم می شوند و بین خودشان تقسیم می کنند.او یک رسم قدیمی در برخی نقاط مانند آرین شهر، بیرجند و شاخن را هم شب بازی بیان می کند که توسط تعدادی نوجوان انجام می شود به این گونه که شعرهایی می خوانند که رمضو آمد خوش نام خدا، خوش نام خدا روزه می گیرم و لاغر می شوم، گر نمی گیرم کافر می شوم و ... و یکی با خواندن شعرهایی می گفت که روزه گرفتن سخت است و «ما یُم روزه خور واکنم او وقت بینی چه ها کنم» آن گاه پسرها به او حمله و تنبیه اش می کردند و می خواندند که روزه خوار تپ تپی بخو تا ورتپی ، آن موقع فرد دست به دیوار می گیرد و عذرخواهی می کند اما برای تنبیه اش هر کدام یک ضربه به پشتش می زنند و... .

 

انصاری- مسیر ورودی به  بند دره مملو از خودروهایی است که سرنشینان آن عزم خود را جزم کردندتا روز جمعه را در طبیعت سپری کنند، با آن که مسیر در دست تعمیر است وکارگران هم بدون ماسک و دستکش، مشغول کارند. برخی دیگر از مردم هم با دوچرخه، موتور، پای پیاده وکالسکه بچه، هرکدام به نحوی تلاش دارند خود را به بند دره برسانند تا حالا که ممنوعیت حضور در تفرجگاه ها برداشته شده است، ساعتی را در این مکان تفریح کنند و این درحالی است که در روزهای گذشته مسئولان با استفاده از خودروهای بلندگو دار همچنان مردم را به خانه ماندن دعوت می کنند.

منطقه گردشگری بند دره در بارندگی های اخیر آبگیری شده  است و با وجود شیوع کرونا مردم حضور چشمگیری در منطقه دارند. دو طرف مسیر مملو از خودروهای پارک شده است. برخی در کنار آب اتراق کرده و برخی بساط چای آتشی به راه انداخته اند انگار نه انگار که هنوز با کرونا درگیر هستیم و حتی آمار مبتلایان در دو روز پایانی هفته زیاد بوده است. شلوغی بند دره، آبشار چهارده، بند امیرشاه، بیشه محمدآباد زیرکوه و ... در روز جمعه در شرایطی که بسیاری رعایت حداقل های بهداشتی را فراموش کرده بودند، خبرهای خوبی در روزهای آینده نخواهد داشت.

این یک دعوتِ خاص است. خاص برای بندگان خاص. 

این درست که دعوت عام است اما سفره نشینان خاص می شوند به اختیار و عشقی که بر آن می نشینند. در این مهمانی هم سفره را با اطعمه و اشربه، رنگین نمی کنند و ضیافت به ترک است این جا. فروغی بسطامی زیبا توجه می دهد انسان را برای موعد هایی چنین به این سخن که؛ ....گر شبی در خانه جانانه مهمانت کنند/ گول نعمت را مخور مشغول صاحب خانه باش... .

این بار اصلا با کسانی که به قول فروغی، گول نعمت می خورند کاری نیست. خاص بودن دعوت هم همین است که هرکس نمی تواند به هضم واقعیت ماجرا برسد تا به حظ آن، جان جلا دهد. 

شاید این که رمضان را به برگه شماری تقویم، سی روز مقدر فرموده اند بتوان در تمثیل "سی مرغ" که سرِ رفتن به قاف داشتند، بازخواند که از دسته به پرواز در آمده، آخر کسی به مقصد رسید که آمادگی اش تمام ساحتی بود. انسان و رمضان هم چنین رمزی بین خود دارند و کسانی می توانند از این نردبان به عرش برسند که زانوان شان را تاب بالا رفتن باشد. آنانی که می دانند برای رسیدن به ملکوت باید از همین مُلک راه را آغاز کرد و هیچ مسیر میانبری وجود ندارد که بتوان "نرفته " به مقصد رسید. راه را باید رفت و این رفتن پیش نیازی به نام فهمیدن دارد که با درک آن می توان در عین رفتن، زیبایی ها و بشکوه مدام در تجلی آن را هم دریافت. ا... اکبر که "رمضان" را برای اهل معرفت، بهشت زمان باید دانست. بهشتی که زمین را هم به رایحه الهی خویش فرصت بهاری می دهد. شامه هایی که به این عطر نوازش می یابند به درکی تازه از زیبایی هم می رسند تا جایی که "لب فروبستن از طعام و از شراب" برایشان فربهی جان را به ارمغان می آورد. این هنگامه سعد را قدر باید دانست و به جمع سعادت چشیدگانی باید رفت که به دعوت خاص الهی لبیک گفته و زائر حضور یار شده اند. 

 

13 هزار نفر در بافت های فرسوده و ناکارآمد قاین سکونت دارند. فرماندار قاینات در جلسه ستاد بازآفرینی شهری شهرستان گفت: 13 هزار نفر در بافت های فرسوده و ناکارآمد شهر قاین زندگی می کنند و این نقاط نیازمند توجه بیشتر مسئولان است. «کریمی» افزود: با توجه به راهبردهای برنامه ششم مبنی بر توجه به بازآفرینی شهری و افزایش امید به زندگی، ماندگاری جمعیت و سرمایه گذاری شهروندان در بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری، نیازمند به ایجاد مشوق های خاص برای سرمایه گذاران و شهروندان این گونه بافت هاست.

 

خسروی- قیمت زولبیا و بامیه در مقایسه با سال گذشته 20 درصد افزایش یافت و حلیم و شله بدون تغییر ماند.

رئیس اتحادیه قنادان قیمت هر کیلوگرم زولبیا و بامیه درجه یک و دو را به ترتیب 20 و 19 هزار تومان اعلام کرد و با اشاره به افزایش 20 درصدی آن در مقایسه با سال گذشته به «خراسان جنوبی» گفت: این افزایش قیمت مربوط به رشد بسیار زیاد برخی مواد اولیه است و دستمزدها نسبت به سال گذشته تغییر چندانی ندارد. به گفته «نیک افروز» فروش محصولات به قیمت بیشتر تخلف محسوب می شود. رئیس اتحادیه غذاهای سنتی هم از عرضه شله و حلیم در برخی فروشگاه های مجاز عرضه این محصولات در ماه مبارک رمضان و با رعایت دستورالعمل های بهداشتی خبر و ادامه داد: با افزایش قابل توجه قیمت مواد اولیه به ویژه حبوبات، این اقلام بدون تغییر و افزایش قیمت در مقایسه با سال گذشته، با نرخ کیلویی 16 هزار تومان عرضه می شود. «محمودآبادی» به نظارت بیشتر بر عرضه این محصولات تاکید و اضافه کرد: پیش بینی می شود 12 فروشگاه در بیرجند این اقلام را عرضه کنند.

قربانی - توزیع بسته های کمک مومنانه در حالی در استان آغاز شد که بار دیگر همت مردم در صحنه ای دیگر از مشارکت خود نمایی کرد. در زمینه اهدای این کمک ها بیش از 23 هزار نفر شناسایی شدند تا با دریافت این هدایا بخشی از رنجی که به دلیل شیوع کرونا دامن گیرشان شده است، کم شود. در مراسمی که پنج شنبه با حضور نماینده ولی فقیه و جمعی از مسئولان در حسینیه جماران برگزار شد، استاندار گفت: در همه اقدامات حمایتی، حفظ کرامت‌های انسانی باید مد نظر باشد. «معتمدیان» خراسان جنوبی را از استان‌های پیشرو در مشارکت‌های مردمی خواند. فرمانده سپاه انصارالرضا (ع) هم گفت: از مجموع ۲۳ هزار و ۷۰۰ نیازمند شناسایی شده، ۱۴ هزار نفر زیر پوشش نهادهای حمایتی هستند. سردار «قاسمی» افزود: با برنامه‌ریزی‌ انجام شده ۱۴ هزار و ۳۰۵ بسته در مرحله اول بین خانواده‌ها توزیع می‌شود.

به گزارش خبرنگار ما، توزیع هزار و ۵۰۰ بسته معیشتی هم در قالب پویش دست یار توسط هلال احمر آغاز شد.مدیر عامل جمعیت هلال احمر، گفت: بعد از تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر کمک مؤمنانه جلوه‌های زیبایی از ایثار در استان به وقوع پیوست و هزار و ۵۰۰ بسته معیشتی شامل برنج، روغن، چای، ماکارونی و تن ماهی برای نیازمندان تهیه و توزیع آن شروع شد.  به گفته «شهریاری» ارزش هر بسته حدود ۲۳۰ هزار تومان است و هزینه آن از محل کمک‌های مردمی و جمعیت هلال احمر در قالب پویش دست یار تامین شد.