مدرسه علیای فردوس
مدرسه علیای فردوس یکی از زیباترین و بی نظیرترین مدارس خراسان محسوب می شود که توسط میر علی بیک در اواخر دوره صفویه در شهر تاریخی تون و در محله میدان بنا شده و جزو مدارس چهار ایوانی است.
ورودی، هشتی، مسجد، مدرس و حجره ها از فضاهای معماری مدرسه است.
ورودی این بنا در راسته بازار تون قرار داشته است. پشت در ورودی مدرسه فضای هشتی قرار گرفته که دارای تزئینات آجرچینی است و در دو طرف آن دو فضا قرار دارد . در سمت راست، مسجد این مدرسه و در سمت چپ مَدرس می باشد.
فضای مسجد این مدرسه تزئینات زیبای مقرنس دارد و راهرو از گوشه های هشتی دسترسی به حیاط این بنا را ممکن می کند.
عناصر حائز اهمیت مدرسه، گودال باغچه میان صحن مدرسه با فرم هشت ضلعی است که آب از یک سوی آن وارد و از طرف دیگر خارج می شده است.
این گودال باغچه در مرکز حیاط قرار گرفته است، همچنین حجره های طلاب در سه ضلع آن واقع شده که ورودی آن ها از داخل حیاط است.
این مدرسه در زلزله دوره صفوی آسیب فراوان دید به گونه ای که بخش های زیادی از آن تجدید بنا شده است. در زلزله سال 47 نیز قسمت هایی از آن آسیب دید که توسط سازمان حفاظت آثار ملی اقدامات مرمتی در این بنا انجام شد.
این اثر تاریخی به شماره 1321 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است. مدرسه علیای فردوس در خیابان فرهنگ، راسته بازار قدیم بعد از زمین چمن قرار دارد.
