ایل راه کمبودها پیش روی گردشگری عشایر

فرخ نژاد - بوی ناب زندگی می دهند این مردمان طبیعت ، ساده اند، پاک و بی ریا همانند فرش زیرپایشان زمین و مانند سقف بالای سرشان آسمان.
دلشان وسیع است به وسعت دشت های شقایق و لاله زارهایی که بهار در زیبایی آن گم می شود. زلالند همانند چشمه هایی که از دل طبیعت می جوشد.  
این مردمان غیر قابل وصف اند ، بی ادعایند و بسیار زحمتکش و هر آن چه به دست می آورند به واسطه سر پنجه های هنرمند و بازوان زحمت کش خود آن هاست.این ها با طبیعت زاده می شوند و با طبیعت زندگی می کنند.
این ها عشایرند ، مردمانی بی ادعا . باید مهمان شان شوی  تا بی آلایشی و صفای دلشان  را  بیشتر درک کنی . چه خوب که روزی مهمان مردمان طبیعت شوی و چه فرصتی بهتر از بهار. زیبایی هایی که در این سیاه چادرهای ساده، در مشک زدن های زنان عشایر و شیر دوشیدن های آنان نهفته است را  نمی شود در هیچ نقطه ای به تماشا نشست.
باید یک روز همراه چوپانان به گله بروی تا درک کنی هستی و زیبایی آن را .آن هم وقتی که موسیقی باد در دشت بی انتها یا ارتفاعات می پیچد و همراه با نوای نی چوپان تو را از دل مشغولی ها آزاد می کند. شب را مهمان چوپان باشی و زیر نور مهتاب دورهمی ستارگان را ساعت ها به تماشا بنشینی و با تک ستاره ای که بیش از همه سوسو می زند درد دل کنی و از غم هایت برایش بگویی.
پزشک طبیعت
این جا پزشک طبیعت تو را به بهترین نحو درمان می کند.
اگر هراز چند گاهی به مهمانی طبیعت و مردمان آن بروی بهترین سوغات ها یعنی آرامش را هدیه می گیری این‌ها انسان های کوچ نشین اند که به همان شیوه پدران خویش این نوع زندگی را برای خود برگزیده اند و به اعتقاد برخی جمعیت شناسان کوچ نشینی بهترین شیوه زندگی است.
خراسان جنوبی هم با این که کویری است اما با 15 هزار و 676 خانوار، چهارمین استان عشایر نشین کشور است و مسافران می توانند در فصل سفر یا همان بهار در حالی که مسافر کویر و جاذبه های آن می شوند سری هم به این بهترین مردمان بزنند.
هرچند دو دهه خشکسالی رمق را از خراسان جنوبی و به ویژه عشایر که همه هست و نیست شان وابسته به باران است گرفته اما بازهم این مردمان بی ادعا دشت و ارتفاعات فقیر را رها نکرده و زندگی را با همه مشقت هایش می گذرانند.
65 طایفه عشایری
در شرقی ترین استان کشور بیش از 65 طایفه عشایری به صورت مستقل زندگی می کنند که نه تنها در امور زندگی خودکفا هستند بلکه در تولید حدود 30 درصد از فرآورده‌های لبنی و گوشتی خراسان جنوبی هم سهم دارند.
زندگی عشایری در خراسان جنوبی قدمت دیرینه ای دارد و طایفه هایی چون دلاکه، نهتانی ، بهلولی ، براهوئی ، تیموری، اردنی، دهمرده، کلندر زهی و ماهیرودی از مشهورترین طوایف عشایری این استان است.
با همه این  قابلیت ها سوالی که  مطرح است این که گردشگری عشایر خراسان جنوبی تا چه اندازه شناسایی و به گردشگران معرفی شده است؟
پاسخ را یک پژوهش گر حوزه کویر نوردی استان این گونه می گوید که کارهای زیادی در حوزه گردشگری عشایری استان انجام شده است و از جمله آن می توان به معرفی عشایر و قابلیت های آن به ویژه عشایر منطقه زیرکوه یا همان بهلولی ها و عشایر منطقه نهبندان یعنی حیدرآباد اشاره کرد.
«رونقی» عشایر خراسان جنوبی را جزو جذابیت ها و برندهای استان و این قابلیت را از مواردی می داند که می توان به عنوان سرمایه گردشگری منطقه روی آن حساب کرد.
وی که خود بخش های مربوط به پژوهش در حوزه گردشگری عشایر استان را انجام داده است پیشنهاد می دهد برای فعال سازی این حوزه که قابلیت و ظرفیت خیلی خوبی برای خراسان جنوبی به حساب می آید کارگاه های مشاوره به عشایر راه اندازی شود تا بتوان از این قابلیت  بالقوه استان بهترین استفاده را برد.
گردشگران آشنا با عشایر
به گفته وی تور گردان ها و لیدرهای گردشگری استان به صورت خودگردان فعالیت هایی را برای استفاده از این توانمندی استان شروع کرده اند و حدود یک دهه است که مسایل مربوط به شناخت قابلیت های این حوزه انجام شده است. به علاوه بیش از یک دهه است که تورهای گردشگری هم این نقاط را به عنوان مقصد برگزیده اند.
وی به این موضوع نیزاشاره می کند که زمانی که لیدرهای گردشگری استان رفتن به این مناطق بکر عشایری را شروع کردند حتی بیشتر مسئولان هم با آن چندان آشنا نبودند.
مسئول کمیته آموزش تورهای سافاری کشور اشاره ای به کمبود هایی که در حوزه گردشگری عشایر وجود دارد می کند و می افزاید: لازم است امکانات مورد نیاز برای توانمند سازی این قابلیت های گردشگری استان فراهم شود تا آنان بهتر بتوانند توانمندی های بالقوه خود را به منصه ظهور برسانند.
به گفته «رونقی» فعالیت های خوبی در زمینه بهره مندی از قابلیت های گردشگری استان انجام شده است که از جمله آن می توان به تجهیز اقامتگاه های بومگردی اشاره کرد که لازم است برای ارائه خدمات بهتر از سوی صاحبان این اقامتگاه ها به مسافران و گردشگران ،کلاس های آموزش برای آن ها برگزار شود.
به اذعان وی، اگر در حوزه گردشگری استان کار و سرمایه گذاری شود و از همه مهم تر مسئولان و دست اندرکاران این حوزه باور کنند به طور حتم می توان بهره لازم را به دست آورد.
لازم است برخی سرمایه گذاری هایی که برای بعضی حوزه ها لحاظ می شود کمتر شود و به حوزه گردشگری عشایری سوق داده شود تا عشایر بتوانند ، صنایع دستی خود را سامان دهند ، جهاز شتر فراهم کنند و... و اگر این اتفاق بیفتد می توان چشم انداز خوبی برای آینده استان آن هم در بخش توسعه رقم زد.
به گفته مشاور گردشگری مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری  آن طور که دانشمندان ناسا اعلام کرده اند ،  تا 60 سال آینده روند خشکسالی  ادامه دارد بنابراین بدون هیچ تعارفی باید مسئولان به فکر تقویت بخش گردشگری و میراث فرهنگی باشند و توجه به بخش های کشاورزی نمی تواند راه چاره ای برای اقتصاد خراسان جنوبی باشد.
گردشگری تنها راه پیشرفت
«رونقی» با این پرسش که توجه به کدام حوزه گردشگری می تواند چاره ساز باشد ؟ ادامه  می دهد همین عشایر، زندگی محلی آن ها، همین غذای محلی عشایر، طبیعت بی نظیر کویر خراسان جنوبی که ثبت آثار جهانی شده است و عشایری که در این پهنه کویر زندگی می کنند.
وی می گوید: خراسان جنوبی عشایری دارد که یک قرن قبل و زمانی که گردشگران به استان آمدند گفتند عشایر خراسان جنوبی جزو عجایب کره زمین اند از بس انسانند واز بس مهمان نواز.
به گفته وی باید این ها را برند کرد و برای توسعه اقتصادی استان هم از آن ها استفاده کرد.
وی این موضوع را هم بیان می کند که لازم است عشایر را با پرداخت تسهیلات آن هم وام هایی که بدون دردسر و بروکراسی های اداری باشد تقویت کرد تا بتوانند استفاده لازم را از توانمندی های بالقوه خود ببرند.
زیباترین نوع زندگی
یک کارشناس امور عشایر هم چندی پیش به« مهر» گفت : عشایر در عین این که زیباترین نوع زندگی را انتخاب کرده  اند و برخلاف انسان های شهری از کابوس انواع وسایل لوکس و مدرن زندگی رها هستند اما شیوه زندگی آن ها در عین سادگی مشکلات زیادی با خود به همراه دارد و نشان می دهد که عشایر انسان های دلیر و سخت کوشی هستند. «ابراهیمی» به این موضوع هم اشاره کرد که برخلاف تصور عموم مردم که در شهرها زندگی و فکر می کنند زندگی عشایری فقط در دشت های سرسبز غرب و شمال کشور جریان دارد باید گفت ترسناکی توفان های شن و گرمای سوزان کویر هم نتوانسته مانع جریان زندگی عشایری در دل  استان کویری چون خراسان جنوبی شود.
به گفته وی عشایر خراسان جنوبی در کنار دیگر مردم که در شهرها زندگی می کنند و از شیوه زندگی آن ها هیچ اطلاعی ندارند در همه ایام سال در جست جوی علوفه و چراگاه برای دام های خود خانه به دوش در حال کوچ در استان هستند.
وی با بیان این که مردمان عشایر چشم‌شان به آسمان و دستشان به دعاست و رزق خود را با واسطه خداوند از زمین و آسمان طلب می کنند، افزود: زندگی عشایری با خودکفایی عجین شده است و عشایر سخت کوش خراسان جنوبی نه تنها رزق خود را تامین می کنند بلکه تامین کننده 30 درصد از نیازهای لبنی و فرآورده های گوشتی  خراسان جنوبی و استان های همجوار هستند.
وی فرش، گلیم، جاجیم وانواع ابزارهای ساخته شده از چوب و آهن را مهم ترین صنایع دستی عشایر خراسان جنوبی در کنار سایر فراورده های تولید شده توسط این قشر اعلام کرد.