« کربلا کعبه دل هاست خدا می داند
دیدنش آرزوی  ماست خدا می داند
یوسف فاطمه افتاد به خاک و دردا
چه خبر از دل صحراست خدا می داند»
این ها را «حاج اسماعیل» ،پیرمرد روشن ضمیر روستای«چک»  ،در مراسم بدرقه 13 نفر از اهالی که عازم زیارت اربعین هستند، می خواند.
آن طور که اهالی می گویند،«حاج اسماعیل» از 40 سال قبل که خواندن دعای کمیل در روستا مرسوم شده تاکنون همیشه برای اهالی این دعا را قرائت کرده است.
سوز و اخلاص ویژه ای در خواندن ساده پیرمرد وجود دارد.
این را از شانه های لرزان مردم و حتی جوانان که از صمیم دل برای مظلومیت سالار شهیدان گریه می کنند متوجه می شوم.»
روستای «چک» شهرستان درمیان، در فاصله 83 کیلومتری بیرجند و حدود 25 کیلومتری اسدیه و 500 متری روستای «نوزاد» قرار دارد.
 یک روستای پویا که هر چند مانند بسیاری از جاهای دیگر زخم مهاجرت به تن دارد ولی هنوز می توان شاهد جست و خیز کودکان ونشاط نوجوانان در آن بود.
چسبیده به «نوزاد»
عصر شنبه 14 آبان ماه فرصتی دست داد تا برای تهیه گزارشی از این روستا راهی آن جا شویم. در فاصله حدود 20 کیلومتری اسدیه در ابتدای یک جاده فرعی تابلوی روستای «نوزاد» به چشم می خورد، برای رسیدن به«چک» باید از داخل روستای «نوزاد» عبور کرد، این روستا دیار فرهیختگانی مانند استاد «غلامرضا سعیدی» و دکتر«علوی» موسس دانشگاه آزاد بیرجند از زیبایی های خاصی برخوردار است،خانه باغ های باصفا که شاخه های درختان از دیوارهایش بیرون آمده طراوت و شادابی خاصی به این روستا داده است، آخرین خانه های نوزاد را که پشت سرمی گذاری، روستای دلنواز «چک» در فاصله چند صدمتری آن به چشم می خورد.
بیشتر خانه های روستا در دو طرف دره ای قرار دارد که از وسط روستا می گذرد.ساعت از 14 گذشته است و صدای مراسم عزاداری از حسینیه روستا به گوش می رسد. این مراسم مربوط به بدرقه 13 زائر کربلا است که برای زیارت اربعین عازم هستند.
روز وفات حضرت رقیه(س) است و مردم ولایت مدار روستای «چک» قبل از ظهر هم مراسم با شکوهی همراه با پذیرایی ناهار با حضور اهالی روستاهای اطراف برگزار کرده اند.
اعتقاد مذهبی
اعتقادهای مذهبی در «چک» ، به گونه ای است  که در همه مناسب های مذهبی حتی اگر تعطیلی رسمی نباشد، مردم دست از کارهای عادی و روزانه خود می کشند و با شرکت در مراسم مختلف غم و اندوه خود را نشان می دهند.
آن طور که «حاج محمد» 75 ساله (که هنوز با قدرت هر چه تمام تر به کار کشاورزی مشغول است) ، می گوید: به خاطر حرمت عزاداری امام حسین (ع) امسال تا روز 13 محرم هیچ کس کار برداشت محصول زرشک خود را آغاز نکرد و به خاطر همین در نیمه آبان ماه(زمان تهیه گزارش) و در حالی که کار برداشت زرشک در بیشتر نقاط استان به پایان رسیده است، هنوز در بخش زیادی از کشتزارهای «چک» بوته های  زرشک که حالا خیلی خوش رنگ تر شده اند به چشم می خورد.
 صمیمیت ها و اعتقاد پاک مردم این روستا باعث شده تا طلبه سید جوانی که در سال40  برای تبلیغ به این جا آمده بود ،هیچ گاه پیوند خود را با آنان قطع نکند و با وجود چند دهه زندگی در پایتخت وصیت کند که در این جا به خاک سپرده شود و آن ها شادمان هستند که حالا میزبان این روحانی  سید ( فرزند آیت ا... سید کاظم حائری زاده) هستند وحتی زائران اربعین بر سر مزارش حاضر شده و با او و 3 شهید روستا خداحافظی می کنند.
20 دقیقه آب در روز
اما این مردم شریف با معضلی دست به گریبان هستند که البته مشکل چند روستای اطراف حتی «نوزاد» هم هست. با وجود اجرای طرح آبرسانی  و لوله کشی در منازل روستا شیرهای آب در شبانه روز فقط 15 تا 20 دقیقه آب دارند مسئله ای که همه اهالی از آن  به عنوان اولین مشکل روستا یاد می کنند.
البته آن ها که مردمی قدرشناس هستند قبل از این که مشکلات را مطرح کنند قدردان خدماتی هستند که طی سال های پس از انقلاب برای رفاه حال مردم انجام شده است.
«غفار چکی» که  باغ های افسانه ای اش به دلیل خشکسالی های اخیر به خاطره تبدیل شده است می گوید: باغ های من در این منطقه مشهور بود، بخشی از محصول من به خصوص زردآلو و گردو حتی به خارج از استان هم صادر می شد، ولی حالا به خاطر شرایط موجود فقط روی محصول زرشک کار می کنیم چون آب قناب هم خیلی کم شده است.
وی می افزاید:به علت کمبود آب ،حتی برای آبیاری مزارع زرشک هم با مشکل مواجه هستیم و همین امسال 3 میلیون تومان هزینه تانکر آب پرداخت کردم و چه خوب است که جهاد کشاورزی در این بخش تسهیلاتی فراهم کند که کشاورزان هزینه کمتری برای تانکرهای آب پرداخت کنند.
یک حمام ساده
وی وضعیت  آب خانگی را هم بسیار نامطلوب عنوان کرده و می گوید:با این که من هر روز در زمین کشاورزی با خاک دست وپنجه نرم می کنم ولی به علت نبود آب مدت هاست که نتوانسته ام استحمام کنم و در نهایت مجبور شدم با این سن و سال با آوردن آب از قنات و گرم کردن آن در خانه خاک از بدن بزدایم.
وی ادامه می دهد: در برخی نقاط شاید یک ربع لااقل آب بیاید ولی در منزل ما حداکثر 4 تا 5 دقیقه این زمان طول می کشد.
مسئول سابق شورای اسلامی روستا که 3 دهه این مسئولیت را بر عهده داشته است با اشاره به خدمات انجام شده در روستا می گوید:طی سال های گذشته طرح آبرسانی از دره بالای روستا به استخر و قنات، یا برق رسانی و خدمات تلفن کارهایی است که در «چک» انجام شده است.
«علی رضا خشنود» 70 ساله می افزاید: تا این جا خدمات خوبی برای روستا انجام شده ولی در حال حاضر در تامین آب  به ویژه مصرف خانگی مشکل زیادی داریم و مردم از این قضیه به معنای واقعی در رنج هستند، برای دقایقی در روز آب در لوله ها جریان دارد و در بقیه روز حتی «چکه» هم نمی کند.
اشتغال بود ،مهاجرت نبود
وی با بیان این که 10 فرزند داشته است ادامه می دهد: در حال حاضر همه ازدواج کرده و به جز 2 نفر بقیه فرزندانم مهاجرت کرده اند ،علتش هم علاوه برخشکسالی ها نبود یک فعالیت اقتصادی قابل توجه در این محدوده است،بچه های من همه تحصیل کرده برخی لیسانس و برخی هم فوق لیسانس هستند،شاید اگر شرایط اشتغال دراینجا فراهم بود مهاجرت نمی کردند.
وی یکی دیگر از مشکلات را مربوط به منابع طبیعی عنوان کرده و می گوید: زمینی که حداقل 150 سال من و اجدادم روی آن کار می کردیم و به علت خشکسالی چند سالی نتوانستیم روی آن کار کنیم ،منابع طبیعی آن  را ملی اعلام کرد.حتی این مشکل در داخل روستا هم وجود دارد،یک جوان الان خانه در روستا ساخته ولی منابع طبیعی حتی آن را هم ملی دانسته و گفته باید تخریب شود، در صورتی که صغیر وکبیر روستا می دانند که این جا مربوط به اجداد این جوان  بوده است.
کشتزارها را دریابید
«حاج محمد محمدی» 75 ساله هم به مشکلات موجود اشاره کرده و عنوان می کند:خشکسالی بسیاری از باغ های دره بالای روستا  را خشکاند ،البته  لوله گذاری در مسیر دره به استخر روستا که با کمک جهاد کشاورزی و همیاری مردم انجام شد شرایط را کمی بهتر کرد،ولی نصف کشتزارهایمان مشکل تامین آب دارد،با این که هزینه کارشناسی آن را سال گذشته پرداخته ایم ولی هنوز این بخش را لوله گذاری نکرده اند و اگر کاری صورت نگیرد این کشتزارها هم از بین می رود.
وی مانند بسیاری از اهالی برای تامین آب برخی زمین هایش ناچار به خرید آب شده که برای آن در سال جاری 3 میلیون تومان پرداخت کرده است.
«حاج محمد» البته همانند دیگر اهالی مشکل آب خانگی را مهم ترین مشکل روستا عنوان می کند.
17 نهال زرشک ،دارایی من!
«اسماعیل چکی» 57 ساله هم یکی از اهالی است که به همراه چند خانوار دیگر در بلندترین نقطه روستا ساکن است. او با بیان این که 17 نهال زرشک همه دارایی اوست می گوید:4 فرزند دارم که دو نفرشان در شهر درحال تحصیل در دانشگاه هستند و تامین هزینه های آنان و دیگر موارد برایم خیلی سخت است بنابراین ناچارم برای تامین معاش در شهر و روستا کارگری کنم.
وی در مورد مشکل آب لوله کشی هم می گوید: بقیه روستا شاید روزی 10 دقیقه آب داشته باشند ولی چون ما در جای بلند تری هستیم، یک هفته  است که قطره ای آب هم از لوله ها نمی آید و برای تامین آن هم ناچاریم از این مسیر سربالایی تند با گالن از قنات آب بیاوریم، آن هم اگر صاحبان آب راضی باشند!
حسینیه فاطمه زهرا (س)
اما یکی از نقاط اتکای مردم «چک» ،دهیار روستا است که بعد از بازنشستگی از کارخانه قند همه وقت خود را صرف حل مشکلات روستا می کند.اهالی  اتمام کار حسینیه بزرگ و زیبای ده که طی حدود 18 ماه  به اتمام رسیده و حالا با نام مقدس فاطمه الزهرا(س) زینت بخش روستا شده را بیشتر به خاطر پشتکار او می دانند.
«محمد چکی» با اشاره به مشکلات موجود و اقدامات انجام شده  می گوید:روستای ما بر روی بلندی قرار گرفته است و زمین های ورودی روستا مربوط به جهاد کشاورزی و منابع طبیعی بود که ساخت و ساز بر روی آن ممنوع بود ولی طی 2 سال گذشته  با پیگیری های شورا، دهیاری و مردم زمین ها آزاد و خیابان سازی هم انجام شد،در سال های قبل هم خدماتی مانند تلفن ،برق رسانی،لوله گذاری آب کشاورزی،ساخت غسالخانه و مدرسه توسط خیران  و... انجام شده که نشان دهنده توجه مسئولان به این روستای محروم است.
وی می افزاید:در طول مسیر دره به روستا که بخش زیادی  از آب هدر می رفت حدود 800 متر لوله گذاری انجام شد که از پرت آب به میزان زیادی جلوگیری کرد ولی حدود هزارو 500 متر دیگر نیاز به لوله گذاری است که البته جهاد کشاورزی قول داده تا پایان سال 95 لوله ها را به ما تحویل دهد.
وی مسئله آب لوله کشی را سخت ترین و فراگیرترین مشکل روستا می داند که همه اهالی را کلافه کرده است.
به گفته وی در حال حاضر 102 خانوار که شامل 380 نفر می شوند در این روستا زندگی می کنند.
لوله های غیر استاندارد
«چکی» با اشاره به علت وجود این مشکل می گوید: با  این که منبع اصلی آب در محدوده روستاهای این منطقه یعنی نوزاد ،چک،تشوند،تخویج  وخونیک باز است ولی شرایط در همه این روستاها به همین گونه است اما مشکل چک به علت نداشتن ذخیره آب بیشتر می باشد ولی  روستای نوغاب که در فاصله زیادی از این جا قرار دارد واز این منبع استفاده می کند، حتی یک ثانیه هم قطعی آب ندارد.
وی ادامه می دهد: در حال حاضر با پیگیری هایی که انجام شده قرار شد که یک منبع دیگر هم اضافه کنند ولی مشکل این است که 7 تا 8 کیلومتر راه باید آب پمپاژ شود و در این مسیر متاسفانه پیمانکار لوله های استانداردی نگذاشته است به خاطر همین وسط کوچه ها به فاصله هر چند متر یک جا ترکیدگی دارد و هدر رفت آب خیلی زیاد است.
به گفته وی با بخشداری و اداره آب و فاضلاب شهرستان درمیان هم صحبت شده و راهکارهای مناسبی به منظور حل این مسئله مانند تعویض لوله و ساخت منبع برای روستا و...ارائه شده است.
وی با اشاره به همت بلند مردم «چک» می افزاید: برای ساخت این حسینیه حدود 600 میلیون تومان طی 18 ماه هزینه شد که همه آن توسط اهالی انجام شد و خوشبختانه با توجه به عرق مذهبی مردم در این روستا که در همه مناسبت های مذهبی به ویژه شهادت ها دست از کار می کشند در تمام طول سال در این جا برنامه های فرهنگی و مذهبی داریم و مسئولیت هر روز حسینیه را یک نفر بر عهده دارد.
امروز هم به مناسبت وفات حضرت رقیه (س) مراسم باشکوهی با شرکت اهالی روستاهای اطراف برگزار شد ، امشب هم مراسم شام غریبان بی بی رقیه با حضور همه اهالی برگزار می شود.
وصیتی که سبب خیر شد
به گفته وی همین ویژگی ها باعث شد تا حجت الاسلام «حائری زاده» که سال ها در این روستا تبلیغ کرده بود بعد از 40 سال زندگی در تهران وصیت کند که در این روستا و کنار مزار شهدای «چک» به خاک سپرده شود که مردم هم ارادت خاصی به وی داشته ودارند.
به گفته وی شاید علت این وصیت باز هم در نظر گرفتن رفاه مردم محروم این روستا باشد ،چون به خاطر این قضیه وابستگان وی هم حالا نگاه خاصی به این جا دارند که راه اندازی  صندوق وام روستایی و اهدای تانکر آب 13 هزار لیتری برای روستا از آن جمله است.